Trong Quy hoạch điện VIII, điện khí LNG được xác định là nguồn điện quan trọng để thay thế dần nhiệt điện than và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, đến nay hầu hết các dự án điện khí LNG đều đang gặp rất nhiều trở ngại, dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ nghiêm trọng. Qua bài viết này, Metagas sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết các khó khăn đối với các dự án điện khí LNG tại Việt Nam mà những nhà đầu tư đang phải đối mặt.
Khó Khăn Về Cơ Chế, Chính Sách Cho Doanh Nghiệp
Đây là một trong những khó khăn ban đầu và lớn nhất đối với bất kỳ dự án điện khí LNG nào. Hiện nay, nhiều cơ chế đặc thù dành riêng cho điện khí LNG vẫn chưa được ban hành hoặc còn chồng chéo, chưa đồng bộ. Trong khi các nhà đầu tư cần sự minh bạch và ổn định về chính sách để giảm thiểu rủi ro.
- Thiếu cơ chế đồng bộ: Các quy định về đầu tư, xây dựng, vận hành và thương mại khí/điện thường không đồng bộ hoặc thay đổi, gây khó khăn trong việc lập kế hoạch dài hạn.
- Cam kết của chính phủ: Việc đàm phán và ký kết các Cam kết bảo lãnh của Chính phủ (GGU) và Hợp đồng mua bán điện (PPA) thường kéo dài và phức tạp. Các Hợp đồng mua bán điện cần có thời hạn đủ dài và điều khoản thanh toán hợp lý để đảm bảo khả năng hoàn vốn cho một dự án có vốn đầu tư khổng lồ.
- Phân chia rủi ro: Cơ chế phân chia rủi ro giữa nhà nước và nhà đầu tư chưa rõ ràng, đặc biệt là rủi ro về nguồn cung khí LNG và biến động thị trường.
Khó Khăn Về Quy Hoạch Và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án
Hầu hết các dự án điện khí LNG đều nằm ở các tỉnh ven biển có quỹ đất hạn chế và mật độ dân cư cao trong khi mỗi dự án điện khí LNG đều cần một diện tích lớn cho nhà máy điện và kho cảng tiếp nhận, lưu trữ khí thiên nhiên hóa lỏng.
- Vị trí cảng LNG: Việc xác định vị trí xây dựng kho cảng LNG Hub đòi hỏi điều kiện địa lý khắt khe (độ sâu mớn nước, luồng tàu) và phải hài hòa với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
- Giải phóng mặt bằng: Đây là khâu luôn gặp vướng mắc, làm chậm tiến độ dự án. Việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư cần được thực hiện minh bạch, công bằng và nhanh chóng để đảm bảo quyền lợi cho người dân và tiến độ triển khai.
- Hạ tầng kết nối: Khó khăn trong việc quy hoạch và xây dựng đường ống dẫn khí từ kho cảng đến nhà máy điện, cũng như đường dây truyền tải điện từ nhà máy lên lưới điện quốc gia.
Một số địa phương còn điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, làm thay đổi vị trí dự án đã được phê duyệt từ trước. Do đó việc quy hoạch cũng là một trong những khó khăn đối với các dự án điện khí LNG.
Khó Khăn Về Vốn Đầu Tư Dự Án Điện Khí LNG
Vốn đầu tư chính là một trong những khó khăn đối với các dự án điện khí LNG bởi những dự án này sử dụng vốn đầu tư cực lớn, lên đến hàng tỷ USD cho mỗi tổ hợp nhà máy và kho cảng.
- Huy động vốn: Do quy mô vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài, việc huy động vốn vay sẽ gặp nhiều thách thức nếu Hợp đồng mua bán điện và các Cam kết của Chính phủ không đủ mạnh để các tổ chức tài chính quốc tế yên tâm giải ngân.
- Tỷ giá hối đoái: Vốn đầu tư và chi phí mua khí LNG chủ yếu bằng ngoại tệ USD, trong khi doanh thu bán điện bằng VNĐ, tạo ra rủi ro tỷ giá hối đoái lớn cho nhà đầu tư.
- Chi phí LNG ban đầu: Cần một lượng vốn lớn để đảm bảo các hợp đồng mua bán LNG dài hạn ban đầu trước khi dự án đi vào vận hành chính thức.
Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu tăng cao và các ngân hàng siết chặt điều kiện tài trợ cho dự án nhiên liệu hóa thạch, việc huy động nguồn vốn sẽ gặp phải nhiều khó khăn.
Khó Khăn Về Cơ Chế Mua Bán Khí Và Điện LNG
Cơ chế thương mại giữa mua và bán điện chính là một trong những khó khăn đối với các dự án điện khí LNG. Đây được xem là “nút thắt” lớn nhất, quyết định tính khả thi tài chính của dự án điện khí LNG:
- Hợp đồng mua bán khí (GSA): Việc đàm phán GSA (Gas Sales Agreement) giữa nhà nhập khẩu/cung cấp LNG và nhà máy điện cần sự linh hoạt để đảm bảo nguồn cung và giá cả.
- Hợp đồng mua bán điện (PPA): PPA (Power Purchase Agreement) phải phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất. Bên cạnh đó chưa được bảo lãnh đầy đủ rủi ro thanh toán của EVN và không có cơ chế điều chỉnh giá điện khi giá LNG biến động mạnh.
Khó Khăn Về Giá Điện Khí LNG
Giá điện khí LNG là vấn đề nhạy cảm nhất, quyết định khả năng cạnh tranh của loại hình năng lượng này. Trong khi giá điện khí LNG hiện đang cao hơn khá nhiều so với nhiệt điện than và thủy điện truyền thống.
- Giá LNG biến động: Giá LNG trên thị trường quốc tế rất dễ bị ảnh hưởng bởi địa chính trị và cung cầu. Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 70-80% tổng chi phí sản xuất điện, do đó, biến động giá LNG trực tiếp đẩy giá thành điện lên cao.
- Cân đối với giá bán lẻ điện: Giá điện khí LNG thường cao hơn giá điện than hoặc thủy điện hiện tại. Việc tích hợp nguồn điện đắt đỏ này vào hệ thống điện quốc gia mà vẫn đảm bảo giữ được mức giá bán lẻ điện hợp lý cho người tiêu dùng là bài toán khó cho Chính phủ và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
- Chính sách hỗ trợ giá: Thiếu cơ chế hỗ trợ giá điện hoặc cơ chế chia sẻ rủi ro giá nhiên liệu giữa nhà đầu tư – EVN – người tiêu dùng để bù đắp rủi ro biến động giá nhiên liệu cho nhà đầu tư.
Nếu không giải quyết được bài toán giá điện hợp lý, các dự án LNG sẽ rất khó cạnh tranh và dễ bị loại khỏi cơ cấu nguồn trong tương lai.
Điện khí LNG là nguồn điện sạch, linh hoạt và cần thiết để Việt Nam đạt mục tiêu Net Zero 2050, nhưng hiện tại đang đối mặt 5 nhóm khó khăn đối với các dự án điện khí LNG. Việc tháo gỡ các khó khăn này là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của các dự án điện khí LNG.
Nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp cung cấp khí LNG ổn định, giá cạnh tranh và hợp đồng dài hạn cho dự án điện khí, hãy liên hệ ngay với Metagas qua số hotline 0967.296.829 để được tư vấn chi tiết!
